हॅप्पी बर्थडे वीरू
२००३, इंग्लिश कौंटी क्रिकेट, लिसेस्टरशायरचे दोघे बॅटिंग करतायत आणि मिडलसेक्सकडून खेळणारा पाकचा अब्दुल रझाक मस्त रिव्हर्स स्विंग करून दोघांना छळतोय. नॉन स्ट्रायकरच्या जेरेमी स्नेपला हा बॅट्समन म्हणतो की, 'बॉल जुना झालाय, रिव्हर्स स्विंग होतोय'...'होय रे, खेळताच येत नाहीये'..'Hmm, I have a plan, See' आणि मग पुढच्याच ओव्हरला एक अवाढव्य सिक्स, थेट स्टेडियमबाहेर, स्नेप आ वासून बघतोय.. अम्पायर्स झक मारत बॉक्स मागवून "घ्या, आता या नवीन बॉलने खेळा" म्हणतात. रिव्हर्स स्विंग होणार नाही म्हणून लिसेस्टरशायर खुश, आणि मग 'मानलं भावा' असे भाव चेहऱ्यावर घेऊन पुढे आलेल्या स्नेपला हा म्हणतो. "आता किमान एक तासभर तरी काय टेन्शन नाही"
तंत्रशुद्ध फलंदाजी, ठराविक टेक्निक वगैरे गोष्टींवर त्याचा कधीच विश्वास नव्हता. लहानपणी सायकल चालवताना त्याने शेवटचे लयीत पाय हलवले होते असं वाटावं इतकं अप्रतिम त्याचं फूटवर्क होतं. अमुक परिस्थितीत तमुकरीत्या खेळल्यास बॅटिंग सोपी जाते एवढंच त्याला कळायचं आणि असं करून मग समोरचे बोलर्स लवकर फ्रस्ट्रेट होतात हेही पाहायला याला आवडायचं. सचिन-सौरव ही जगातली बेस्ट ओपनिंग जोडी धुमाकूळ घालत असताना ओपनर म्हणून स्वत:चं स्थान निर्माण करणं सोपं नव्हतं. टेस्ट असो किंवा वन डे.. सचिन, सौरव, राहुल या तिघांपैकी एक तरी खेळतोच अशी आपल्या टॉप थ्रीची ख्याती सर्वदूर पसरली होती, त्यात हा अजून एक आला आणि आपली बॅटिंग अजूनच भक्कम झाली.
वीरेंद्र सेहवाग.. खरंच वाघासारखाच खेळायचा हा.. वाघ आपली शिकार कमजोर आहे की ताकदवान आहे हे बघत नाहीच, तो फक्त हल्ला करून फडशा पाडतो. सेहवागही हा असा वेगळाच होता.. समोर बॉलर कुणीही असो, पीच कोणतही असो, आपली बॅटिंग पहिली असो की दुसरी.. असं तसं जिंकायचं तर समोरच्या टीमवर दबाव टाकायचाच आहे त्यासाठी धुलाई तर करायची आहेच ना, मग पहिल्याच बॉलपासून का करू नये, असे महान विचार असल्याशिवाय माणूस २०११ च्या वर्ल्ड कपला जवळपास प्रत्येक मॅचला (सलग पाच मॅचेस) पहिल्याच ओव्हरच्या पहिल्याच बॉलवर चौकार मारत नाही किंवा न्यूझीलंड दौऱ्याची सुरुवात टीम साउदीला सलग तीन सिक्स मारून करत नाही. २००७ वर्ल्ड कपला बांगलादेशने आपल्याला हरवून रडवलं होतं, आणि २०११ ला पुन्हा हीच टीम पहिल्याच मॅचला समोर. टीम मीटिंग सिरियसली सुरु असताना हा माणूस कानात गाणी ऐकत बसतो, आणि गॅरी कर्स्टनकाका ओरडल्यावर म्हणतो 'बांगलादेशला काय घाबरायचंय, आपण स्ट्रॅटेजी वगैरे आखावी एवढ्या लायकीची टीम तरी आहे का ती, नुसतं जायचं आणि तुडवून यायचं, झालं..' साधारण असंच तो प्रेसमध्येही बोलला की 'बांगलादेश ही एक अतिसामान्य टीम आहे'.. अर्थात हे त्यालाच शोभतं, कारण मॅचमध्ये आपल्या ३७०, त्यात याच्या १७५.. मॅन ऑफ द मॅच.
सेहवाग असाच बेदरकार, फुल केअरलेस एटीट्यूड पांघरून मैदानावर उतरणारा, पण बहुतेकदा आपला हा एटीट्यूड खराही करून दाखवणारा.. की 'या फालतू टीमला काय घाबरायचं, त्या बॉलरला काय एवढं महत्त्व द्यायचं.. म्हणत होतो ना'.. आणि मग कोच, कॅप्टन, इतर खेळाडू कुणीच काही बोलू शकायचे नाहीत. कोच जॉन राईटनीही सांगितलं होत की सेहवागला त्याच्या पद्धतीने खेळू द्यावं, त्याला शिकवत बसण्यात काही अर्थ नाही.
हॅन्ड-आय को ऑर्डिनेशनचा वीरू हा आधुनिक बादशाह होता, सचिनबद्दलही वाचलं होतं की त्याची डाव्या डोळ्याची नजर तेज आहे, त्यामुळे बोलरच्या दिशेने पाहत असताना त्याला चेंडूचा अंदाज लवकर घेता यायचा. हेच काहीशा फरकाने ब्रायन लाराच्या बाबतीत, त्याची बॅटिंग बघताना असं वाटायचं की कोणत्याही बॉलवर याच्याकडे तीन शॉट्स तयार आहेत आणि अति लेट खेळायच्या सवयीमुळे (पुढे ही शैली जयवर्धनेनेही शिकून घेतली) तो ऐनवेळी त्यातला हवा तो शॉट निवडून खेळू शकायचा, सतत शफल केल्याने बोलर आणि फिल्डर्सनाही कळायचं नाही. पण 'क्रिकेट हा माईंड गेम आहे' असं जे सचिन नेहमी म्हणत आला तेही सेहवागने जपलं.. कसोटीत जिथे गावसकर, तेंडुलकर, द्रविड याना त्रिशतक ठोकणं जमलं नव्हतं, तिथे हा पट्ठ्या दोन त्रिशतके नावावर करून बसलाय जे मानसिक कणखरता, एकाग्रता असल्याशिवाय शक्य नाही. तेही बांगलादेश, झिम्बाब्वेसारख्या आंडूपांडू टीमपुढे नव्हे, तर पाकिस्तान आणि साऊथ आफ्रिकेच्या बोलर्सना झोडपून त्यानं हे साध्य केलंय, याचं विशेष कौतुक. टेस्टमध्ये फास्टेस्ट अडीचशे आणि तीनशेचा विक्रम अजूनही नावावर मिरवतोय. वनडेत दोनशे आणि कसोटीत तीनशे करणारा हा एकटाच होता, आता ख्रिस गेलही जाऊन बसलाय त्याच्या बाकावर. मॅक्ग्रा, वॉर्न, अक्रम, वकार, अख्तर, मेंडिस, मुरली, वास, पोलॉक, डोनाल्ड सगळेच कधी ना कधी डोकं धरून बसलेत याच्यामुळे. (तसे ते द्रविडमुळेही बसलेत... पण कारण अगदी उलट. 'अरे कधी हा बॉलला बॅट लावणार.. का इतक्या लांबून पळत येत सारखा पोपट करून घेतोय मी स्वत:चा')
मेंडिसवरून आठवलं, मिस्ट्री बोलर म्हणून याने लौकिक मिळवला होता, स्पिन चांगला खेळणाऱ्यानाही नाचवलं होतं, तेव्हा गॉल टेस्टमध्ये सेहवागने याला धू धू धुतला, द्विशतक मारलं. पण त्यावेळी 'मेंडिसच्या सो कॉल्ड अद्भुत स्पिनला खेळताना काही स्ट्रॅटेजी केली होतीस का' यावर तो पत्रकाराला म्हणाला होता, 'भाईसाब, स्पिनर को स्पिनर बॅट्समन बनाता है, फिर उसका कॉन्फिडन्स बढता है और वो विकेट ले सकता है.. मैने उसे स्पिनर बननेही नही दिया, उससे क्या डरना?" मग पुढे जग मेंडिसला मारू लागलं.
सेहवाग बॅटिंग करताना बरेचदा किशोर कुमारची गाणी म्हणत खेळायचा हे सचिननेही सांगितलंय. (तेव्हा तो मनात असं काही ठरवत असेल का की 'पुढचं कडवं म्हणून होऊपर्यंत अजून दोन फोर्स मारेन, नाहीतर गाणंच बदलेन'.. शक्यतो त्याला गाणं बदलायला लागलं नसावं.) या गुरु सचिनला कुणी काही बोललं की याला अजिबात सहन व्हायचं नाही. याचेही काही किस्से फेमस आहेतच. नवख्या मायकेल क्लार्कने कांगारू बाण्याला जागून जेव्हा सचिनला स्लेजिंग केलं तेव्हा वीरूने त्याला जाऊन विचारलं बाळा तुझं वय किती.. तो म्हणाला.. २५, होय ना, मग लक्षात ठेव, कारण तुझ्या वयापेक्षा जास्त तर सचिनची शतके आहेत. शोएब सतत बाउन्सर टाकून हुक मार की असं उकसावत असताना शांतपणे त्याला हा म्हणणार, 'बॉलिंग टाकतोयस की भीक मागतोयस.. नॉन स्ट्रायकर एन्डला तुझा बाप आहे, त्याला सांग'.. मग लगेच सचिन अख्तरला बाउन्सरवर सिक्स मारणार.. अशावेळी द्रविड, लक्ष्मण असते तर 'कशी जिरली' असं मनात म्हणत फारतर गालात हसले असते, पण वीरूच्या अंगात इनबिल्ट किडे.. तो शोएबला जाऊन म्हणतो, 'बेटा बेटा होता है, बाप बाप होता है'.. हा किस्सा तर फेमसच. असे किस्से किंवा दंतकथा खऱ्या खोट्या असतीलही, पण त्या वीरूच्या नावाला जोडल्या तरच पटू शकतात हेही तितकंच खरं.
फर्स्ट क्लास क्रिकेटमध्ये तीन त्रिशतके मारणाऱ्या ब्रॅडमन, ग्रेस (कवी नव्हे), हॅमंड, लारा, हसी वगैरेंच्या पंगतीत जसा सर रवींद्र जडेजा हा एकच भारतीय आहे, तसे टेस्टमध्ये दोन त्रिशतके ठोकणारेही दोघेच - ब्रॅडमन आणि सेहवाग. दोघेही एकदा २५४ वर आउट झाले, शिवाय ब्रॅडमन एकदा २९९ वर नॉटआउट तर वीरू एकदा २९३ वर आउट. (दुसऱ्या दिवसअखेर सेहवाग २८४ वर नाबाद म्हणून आमचे टीसीएसवाले दोन मित्र शुक्रवारी ऑफिसला दांडी मारून ब्रेबॉर्नवर वीरुचं ३०० बघायला गेले आणि मुरलीधरनच्या बॉलिंगवर त्यालाच कॅच देत वीरूने २९३ वर आउट होऊन दाखवून दिलं की त्याला बेभरवशाचा का म्हणतात.) मेलबोर्नला १९५ वर असताना सिक्स मारायला जाऊन आउट झालेला, आणि 'दोनशे दिसत असताना असं का?' या प्रश्नावर 'उसमे क्या है, मूड हुआ तो किया स्टेपआउट, दोसौ फिर बनाऊंगा' असं उत्तर मुलतानला पहिलं त्रिशतकही सिक्स मारून ठोकणारा हा वाघच देऊ शकतो.
सध्या निवृत्त झाला असला तरी ट्विटरवर वीरू तुफान बॅटिंग करतोय.. मग ब्रिटिश पत्रकार पिअर्स मॉर्गन असो की आपले देशी राष्ट्रपुरुष अरविंद केजरीवाल.. कुणी सुटत नाही. परवा अगदी गुरु सचिनसोबतही त्याची झालेली खेळकर ट्विटाट्विटी फेमस झाली. आमच्यासाठी आधी आवडता खेळ, मग त्यातला आपला आवडता खेळाडू.. म्हणूनच २००३ फायनलला ३६० सारखा स्कोर चेस करताना तू आणि द्रविड एकत्र खेळत होतात, विकेट्स तर पडतच होत्या, तेव्हा त्याच्यापेक्षा तूच शेवटपर्यंत टिकायला हवास असं द्रविडभक्त असूनही वाटत होतं यातच सगळं आलं. आमच्यासाठी क्रिकेट हा नेहमीच फार सिरीयस होऊन त्यात इन्व्हॉल्व्ह व्हायचा खेळ, झालेली मॅच जर तर मध्ये बोलत ती परत जगायचा खेळ.. त्यात तू खरा एंटरटेनर म्हणून आलास आणि तेंडुलकर, द्रविडइतका फार अभ्यास न करताही पेपर गाजवता येतात हे दाखवून दिलंस. सचिन, राहुल, सौरवने तेव्हा आमची पिढी व्यापून टाकली असतानाही आमच्या मनात शिरकाव करणं सोपं नव्हतं, ते फक्त तुला आणि युवराजलाच जमलं. तुझं करियर अजून थोडंसं (या पोस्टइतकं) लांबलं असतं किंवा सलग झालं असतं तर तूही टेस्ट आणि वनडे दोन्हीत १०००० करू शकला असतास यात शंका नाही.
असो, २० ऑकटोबर तुझा वाढदिवस.. तुला वाढदिवसाच्या खूप खूप शुभेच्छा.. असाच आम्हाला एन्टरटेन करत राहा.. मिस यू...
